Seyyid Kalender Veli Ocağı

Çubuk Yöresindeki  Alevi Ocakları Seyyid Kalender Veli  Ocağı’na bağlıdır. Bu ocak, Hacı Ali Türabî Ocağı ile Cibali Sultan Ocakları’nın piri, Hacı Murad Evlâtları Ocağı ile Mehmet Abdal Ocağı’nın Mürşidi’dir.

 

Seyyid Kalender Veli, Hz. Muhammed’in 5. nesilden torunu olan İmam Muhammed Bakır’ın neslinden gelmektedir. Babası Seyyid Siyamî Faki, Horasan pirlerindendir. Türkistan piri Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri’nin işaretiyle köselerini atıp Anadolu’ya göç etmişlerdir (Teberoğlu, 1998:48).

 

Ahmet Yesevi, Anadolu’da Çepni Türkleri’ne yapılan baskılara razı olmadığı için oğlu Kutbettin Haydar komutasında 5 bin kişilik bir ordu gönderir. Bu ordunun içinde S. Siyamî Faki de vardır. Ordu bölgeyi iyi bilmediği için Keskin Tekfuru’na yenilir ve sonunda S. Siyamî, Çubuk’un bugünkü adıyla Sele köyüne gelerek yerleşir (a.g.e:49-50).

 

Seyyid Siyamî, Hünkâr Hacı Bektaş Veli’nin Horasan’dan Anadolu’ya birlikte geldiği 70.000 erenden birisidir. Hacı Bektaş Veli kendisine  hem dünya, hem de ahiret sultanlığını verdiği halde o, sadece ahiret sultanlığını kabul etmiştir (Akçay,1969:17).

 

S. Kalender Veli, Beypazarı ilçesinin Karasar Beldesi yakınında konar-göçer hayat süren Yağdanı Sultan’ın kızı Melek Kız’la evlenir. Rivayete göre Melek Kız’la Kalender Veli’nin nikahlarını rüyalarında Hz. Muhammed kıymıştır. Bunun üzerine gençler, gerçek hayattaki nikahları Suluca Karahöyük’de Hacı Bektaş Veli tarafından kıyılarak evlenirler (Teberoğlu,1998:54-56).

 

Kalender Veli, erik yiyen babasının boğazında bu eriğin kalması üzerine köy çayına koşar ve suyu elindeki selesine katarak dökmeden getirir ve kerametini gösterir. Köyün eski adı Çevlik Ağzı iken bu olaydan sonra zamanla Sele olarak değişmiştir (a.g.e:61-62).

 

Yine rivayete göre Kalender Veli, zaman ve mekanı aşarak Mekke’ye gidip orada cuma namazını kıldırmıştır. Gerek Çavundur ve gerekse Kargın aşiretlerinin imamı olarak kendisini kabul ettirmiş, onları görüp gözetlemiş, sorunlarını akıl ve mantık çerçevesinde çözmüştür. Ayrıca Kalender Veli, Doğu Anadolu’daki Terekeme Türkleri’nin de piridir. Zamanla Kalender Veli evlâtları tarafından görülüp gözetilmedikleri için bu bağ kopmuştur. Günümüzde Terekeme Türkleri’nin oynadıkları Kalender Barı, vaktiyle pirleri Kalender Veli’yi karşılamak için oynadıkları oyundan kalmıştır (a.g.e:63,71,72.).

 

Anadolu’nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında Kalender Veli’nin büyük katkısı olmuştur. Bu yardımlarından dolayı, (günümüzde Cücük Çiftliği olarak bilinen) Cücük ve Taşpınar köyleri civarını 4. Kılıçarslan fermanla ona vermiştir (a.g.e:98-99).

 

Kalender Veli’nin oğlu Hamdi Sultan S. Hacı Ali Türabî’nin torunu ile evlenir ve Cücük Çiftliği’ne ev yaparak yerleşir ve zamanla koyun ve sığır sürülerine sahip olur. Günlerden bir gün Kalender Veli ile birlikte Hacı Bektaş Veli, Hamdi Sultan’a “yurdun kutlu olsun” demeye Cücük Çiftliği’ne gelirler. Hamdi Sultan, Hünkâr Hacı Bektaş Veli için 300-400 kuzu kurban eder. Hacı Bektaş Veli, bunun üzerine “Hamdi amma da Kuzukıranmışsın. Bu kadar kuzu kesmene ne gerek var. Bir kuzuyu yememiz için eşin hazırlasın, ben dua edeyim, siz amin deyin ve diğer kuzular dirilsin” der ve sonuçta kuzulardan biri hariç diğerleri dirilir ve ayağa kalkarak yürürler. O tarihten sonra Hamdi Sultan’ın diğer adı Kuzukıran olmuştur. Nitekim Hamdi Sultan’ın soyundan gelen Kargın köyündeki evlâtlarının soyadları Kuzukıran, Büyükkuzukıran ve Özkurukıran’dır (a.g.e:100-101).

 

Kalender Veli’nin çürümemiş bedeni yakın zamana kadar rahatlıkla görülebiliyordu. Fakat yeni onarımla fayans kaplama ile kapatılmıştır. Osmanlı Padişahı II.Murad Hüdavendigar zamanında şimdi Yıldız soyadlı olan aile, Kalender Veli’nin Türbesi’ne türbedar olarak görevlendirilmiştir (a.g.e:214).

 

Gerek Seyyid Siyami ve gerekse Kalender Veli, yaşadıkları dönemde akıl hastalıklarını tedavi ederek bu konudaki kerametlerini göstermişlerdir. Onların ölümlerinden sonra günümüzde de akıl hastaları bu türbeye getirilmekte ve burada tedavi edildiklerine inanılmaktadır. Tedaviden sonra ise hastalar buraya gelerek kurban kesmektedirler. Burası Alevi ve Sünni birçok kişi tarafından evlilik ve çocuk isteği sebepleri ile de ziyaret edilir (Akçay,1969:15,19,20).

 

Seyyid Kalander Veli Ocağının taliplerinin bulunduğu  köyler (Kuzukıran, 18.3.98)

1. Kargın

2. Ömercik

3. Kuyumcu

4. Meşeli

5. Sarısu ve Tepe Sarısu

6. Kösrelik

7. Dalyasan

8. Dağkalfat

9. Çitköyü

10. Sele

11. Sarıkoz

12. Mahmutoğlan

13. Karaağaç

14. Ovacık

15. Saracalar

16. Kutluşar

17. Mart

18. Tavşancık

 

 

 

Kalender Veli  Ocağı dedelerinin bir kısmı Kargın köyünde, diğer bir kısmı ise Sele köyünde ikamet etmektedirler. Kargındaki dedeler: Şıh Bayram Kuzukıran, Ahmet Kuzukıran, Hacı Mehmet Kuzukıran, Hamza Engür (soyadı Kuzukıran iken sonradan Engür olarak değiştirmiştir). Sele’deki dedeler: Navuz Kalender, Kadir Kalender ve Kadir Yurdakadim.

 

Kalender Veli Ocağı’nın piri Hasan Dede’deki dedeler, mürşidi ise Hacı Bektaş’taki dedelerdir. Aslında Kalender Veli Ocağı’nın piri  Dimetoka’da ikamet eden Ali Otman Baba idi. Fakat mesafenin uzak oluşu nedeniyle Çubuk’taki taliplerini görüp gözetemediği için kendi musahibi olan Hasan Dede’ye emaneten bağlamıştır.